Vẽ tóc là một trong những thử thách lớn nhất khi học kiểu tóc cách vẽ anime, nhưng cũng là yếu tố then chốt tạo nên cá tính và sức hút cho nhân vật. Bài viết này là cẩm nang toàn diện, đi sâu vào các nguyên tắc giải phẫu học và kỹ thuật tạo khối cần thiết, giúp bạn thành thạo cách thể hiện độ phồng, chuyển động, và kết cấu đặc trưng của tóc anime. Việc nắm vững cấu trúc chân tóc và cách ánh sáng tương tác sẽ biến những lọn tóc rối rắm thành một phần nghệ thuật đầy cảm hứng, từ đó mở rộng sang các biến thể như kiểu tóc Hime hay tóc xoăn. Đây là nền tảng vững chắc để nâng cao kỹ năng vẽ nhân vật của bạn lên một tầm cao mới.
Nền Tảng Giải Phẫu Học Cho Việc Vẽ Tóc Anime
Trước khi đi vào các chi tiết về kiểu tóc, việc hiểu rõ mối quan hệ giữa tóc và hộp sọ là điều tối quan trọng. Tóc không chỉ là một lớp phủ bề mặt, mà là một khối vật chất tuân theo quy luật vật lý cơ bản. Nguyên tắc này chi phối cách chúng ta tạo ra độ phồng và chân thật cho mái tóc.
Cấu Trúc Cơ Bản Của Hộp Sọ
Tóc không mọc dẹt sát vào da đầu. Để tạo ra vẻ ngoài sống động và tự nhiên theo phong cách anime, bạn cần phác thảo một “mũ đội” hình học. Mũ đội này nằm phía trên hộp sọ một khoảng cách nhất định, đại diện cho độ phồng của tóc ở phần gốc. Khoảng cách này thường dao động từ 1/8 đến 1/4 chiều dài khuôn mặt, tùy thuộc vào độ dày và kiểu tóc mong muốn. Nếu vẽ tóc mà không tính đến khoảng trống này, mái tóc sẽ trông mỏng manh và thiếu sức sống.
Xác Định Đường Chân Tóc Và Độ Phồng
Đường chân tóc (hairline) là điểm bắt đầu của tóc trên khuôn mặt, thường nằm ở khoảng 1/3 trên cùng của khuôn mặt. Trong phong cách anime, đường chân tóc có thể được đơn giản hóa hoặc giấu đi bởi tóc mái, nhưng việc xác định vị trí chính xác của nó là cần thiết. Độ phồng của tóc được quyết định bởi khoảng cách từ đường chân tóc đến khối tóc. Tóc càng phồng (ví dụ: tóc xoăn hoặc tóc bồng bềnh kiểu shoujo), khối tóc càng nên được vẽ xa hộp sọ hơn. Ngược lại, tóc thẳng hoặc tóc ép sát (ví dụ: kiểu tóc Hime) sẽ có độ phồng tối thiểu.
Bốn Nguyên Tắc Cốt Lõi Trong Kỹ Thuật Vẽ Tóc Anime
Thành công của việc vẽ tóc anime nằm ở việc đơn giản hóa sự phức tạp. Thay vì cố gắng vẽ từng sợi tóc, hãy tập trung vào việc tạo ra các khối (masses) và nhóm (clusters) tóc. Điều này giúp kiểm soát hình dạng tổng thể và tăng tính biểu cảm.
Tóc Là Dòng Chảy, Không Phải Sợi Đơn Lẻ
Hãy tưởng tượng tóc là một dòng nước đang chảy. Nguyên tắc này khuyến khích việc sử dụng các đường cong mềm mại và liền mạch, thay vì các nét đứt đoạn, vụn vặt. Khi vẽ, hãy tập trung vào hướng của dòng chảy, từ đỉnh đầu xuống đến đuôi tóc. Sự “dòng chảy” này giúp tóc có cảm giác mềm mại và tự nhiên, phản ánh cách tóc chuyển động dưới tác động của trọng lực.
Chia Tóc Thành Các Khối Lớn
Kỹ thuật vẽ tóc chuyên nghiệp luôn bắt đầu bằng việc chia tóc thành các khối chính: phần mái (bangs), phần tóc hai bên (side locks) và phần tóc sau gáy (back hair). Mỗi khối này cần được xem xét riêng biệt về hình dạng và chuyển động. Bằng cách phân chia như vậy, người nghệ sĩ có thể dễ dàng quản lý độ dày và sự sắp xếp của tóc, đảm bảo các phần tóc không bị trộn lẫn và tạo ra một cấu trúc có tổ chức.
Trọng Lực Và Chuyển Động
Tóc là vật chất tuân theo trọng lực, do đó, các khối tóc phải luôn hướng xuống trừ khi có yếu tố ngoại lực (gió, chuyển động mạnh). Tuy nhiên, đừng vẽ tóc rủ thẳng đứng. Hãy thêm một chút uốn lượn để mô phỏng sự mềm mại và trọng lượng tự nhiên của tóc. Đối với tóc đang chuyển động, các lọn tóc cần được nhóm lại thành các hình dạng cong rõ rệt, thể hiện lực tác động (ví dụ: tóc bay lên hoặc bám sát vào lưng).
Sự Đa Dạng Của Nét Vẽ
Sử dụng sự đa dạng trong độ dày và độ đậm nhạt của nét vẽ là một thủ thuật quan trọng để tăng tính chiều sâu cho mái tóc. Các nét bên ngoài của một khối tóc nên đậm và rõ ràng hơn để định hình khối. Trong khi đó, các nét chia nhỏ lọn tóc bên trong nên mảnh hơn và nhạt hơn để tạo ra chi tiết mà không làm rối hình dạng tổng thể. Kỹ thuật này đặc biệt hiệu quả khi vẽ các cạnh của tóc, tạo cảm giác về sự sắc nét và gọn gàng.
Hướng Dẫn Chi Tiết Vẽ Kiểu Tóc Hime (Princess Cut)
Kiểu tóc Hime, hay còn gọi là “tóc công chúa Nhật Bản”, là một trong những kiểu tóc cách vẽ anime mang tính biểu tượng nhất. Kiểu tóc này nổi bật với sự gọn gàng, đường cắt sắc nét và thường được dùng cho các nhân vật nữ quý phái, thanh lịch.
Phác Thảo Cấu Trúc Đầu Và Vai
Bước đầu tiên và quan trọng nhất trong cách vẽ kiểu tóc anime này là thiết lập nền tảng. Bạn cần phác họa một hình dáng đầu và vai cơ bản theo phong cách manga/anime. Điều này giúp xác định tỷ lệ và vị trí của tóc so với cơ thể nhân vật. Phác thảo nhẹ nhàng bằng bút chì để dễ dàng điều chỉnh và xóa đi các đường không cần thiết sau này.
Phác thảo đầu và vai nhân vật là bước đầu tiên để vẽ kiểu tóc cách vẽ anime
Hãy chú ý đến hình dáng cằm và cổ, vì chúng sẽ là điểm mốc để các khối tóc chạm tới. Đảm bảo rằng khối tóc phác thảo có đủ độ phồng cần thiết, tránh để tóc bám dính quá sát vào hộp sọ. Một khối đầu được vẽ chính xác là chìa khóa cho một mái tóc cân đối.
Vẽ Tóc Mái Gọn Gàng
Đặc điểm nhận dạng của kiểu tóc Hime là tóc mái thẳng và dày, được cắt ngang trán rất sắc nét. Bắt đầu bằng cách vẽ một đường cong nhẹ nhàng đóng vai trò là đường gióng, đánh dấu độ dài cuối cùng của tóc mái. Từ đường gióng này, vẽ các đường chia nhỏ, đại diện cho các cụm tóc mái. Các cụm tóc này không cần hoàn toàn đối xứng, mà nên có sự khác biệt nhỏ về kích thước và hình dáng để tăng tính tự nhiên.
Sau khi các đường chia tóc được xác định, hãy xóa đi phần đường gióng nằm giữa các cụm tóc. Thao tác này giúp tách biệt các khối tóc mái, tạo ra hiệu ứng tóc mái dày dặn và có kết cấu. Tóc mái Hime thường che đi lông mày, tạo nên một vẻ ngoài bí ẩn và trang nhã.
Tạo Khối Tóc Hai Bên Đặc Trưng
Phần tóc hai bên, hay “side locks”, là yếu tố phân biệt kiểu tóc Hime với các kiểu tóc khác. Chúng là hai khối tóc thẳng, được cắt sắc cạnh, thường dài đến cằm hoặc vai. Bắt đầu từ phía tai và kéo thẳng xuống. Điểm cắt của side locks cần phải gọn gàng, như thể được cắt bằng một đường thẳng.
Thêm phần tóc hai bên (side locks) của kiểu tóc Hime theo kỹ thuật vẽ anime
Tương tự như tóc mái, các lọn tóc bên cần được vẽ thành khối, sau đó dùng các đường mỏng hơn để gợi ý sự phân chia lọn. Đảm bảo rằng khối tóc hai bên này ôm sát khuôn mặt nhưng không che đi quá nhiều chi tiết hàm dưới, trừ khi đó là chủ ý nghệ thuật của bạn. Việc này làm nổi bật đường nét thanh thoát của khuôn mặt nhân vật.
Hoàn Thiện Khối Tóc Trên Đỉnh Và Sau Đầu
Phần còn lại của tóc Hime thường là tóc dài thẳng. Bắt đầu vẽ từ đỉnh đầu, khối tóc phải ôm sát đường phác thảo đầu đã tạo ở Bước 1. Khi tóc buông xõa xuống vai, các lọn tóc sẽ tạo thành các nếp gấp nhẹ xung quanh cổ và vai.
Sử dụng các đường cong mềm mại và dài để thể hiện độ dài của tóc, kết thúc bằng một đường cắt thẳng ở đuôi tóc (có thể dài đến lưng hoặc hơn). Đây là khối tóc lớn nhất, thể hiện trọng lực rõ ràng nhất. Sau khi hoàn thành phác thảo toàn bộ mái tóc, hãy xóa các đường phác thảo đầu bị tóc che khuất và đi lại nét (inking) bức vẽ.
Kỹ Thuật Nâng Cao: Tóc Và Chuyển Động
Để bức vẽ tóc trở nên sống động và có chiều sâu, việc mô tả chân thật chuyển động và trọng lượng của tóc là điều cần thiết. Đây là yếu tố quyết định chất lượng nghệ thuật trong kiểu tóc cách vẽ anime.
Minh Họa Độ Phồng Và Trọng Lực
Độ phồng của tóc được tạo ra ngay từ gốc. Ngay cả tóc thẳng như kiểu Hime cũng cần một chút phồng ở đỉnh đầu. Khi tóc chảy dài xuống, trọng lực kéo chúng thành các khối cong nhẹ chứ không phải đường thẳng tuyệt đối. Hãy vẽ các lọn tóc bên ngoài có xu hướng uốn cong ra một chút, sau đó các lọn bên trong lại cong vào, tạo ra sự chồng lớp và độ dày.
Nếu tóc rất dày, các khối tóc sẽ đổ bóng lên nhau nhiều hơn, tạo ra các mảng tối sâu. Phác thảo đường đi của trọng lực bằng một đường cong nhẹ giúp bạn kiểm soát hướng chảy của tóc.
Vẽ Tóc Bay Trong Gió
Khi tóc chuyển động, các lọn tóc sẽ bay theo hướng gió, nhưng không phải tất cả đều bay cùng một góc độ. Tóc gần đầu nhất sẽ ít bị ảnh hưởng bởi gió hơn so với tóc ở đuôi. Kỹ thuật này gọi là “sự lệch pha” (staggering). Hãy vẽ các lọn tóc chính theo hướng gió, sau đó thêm các lọn nhỏ hơn bay hơi khác hướng để tạo cảm giác gió mạnh và sự hỗn loạn tự nhiên.
Nguyên tắc là: Nơi gió thổi vào sẽ tạo ra độ căng (căng ra khỏi đầu), nơi gió thổi qua sẽ tạo ra độ lượn sóng (waving). Điều này giúp mái tóc không chỉ là vật thể tĩnh mà là một thành phần tương tác với môi trường.
Bí Quyết Tạo Chiều Sâu Và Độ Bóng (Shading & Highlights)
Kỹ thuật đổ bóng và tạo mảng sáng là bước cuối cùng và quan trọng nhất để đưa mái tóc từ bản phác thảo 2D thành một vật thể 3D có kết cấu và chiều sâu trong kiểu tóc cách vẽ anime.
Xác Định Nguồn Sáng: Chìa Khóa Cho Độ Chân Thật
Trước khi thêm bất kỳ mảng sáng (highlights) hay bóng đổ (shadows) nào, bạn phải xác định chính xác nguồn sáng. Nguồn sáng có thể là mặt trời, đèn, hoặc bất kỳ vật thể phát sáng nào. Chỉ cần chọn một hướng cố định (ví dụ: trên đỉnh đầu, bên trái) và giữ nguyên nó xuyên suốt toàn bộ bức vẽ.
Kỹ thuật tạo các mảng sáng (highlights) trên kiểu tóc cách vẽ anime
Tóc, đặc biệt là tóc anime, thường có độ bóng mượt cao. Điều này tạo ra các mảng sáng rõ rệt, không bị nhòe. Các mảng sáng thường có hình elip hoặc hình chữ nhật cong, luôn đối diện với nguồn sáng. Vị trí phổ biến nhất là gần đỉnh đầu, nơi ánh sáng chiếu trực tiếp và mạnh nhất.
Tạo Bóng Khối (Shadow Mass) và Bóng Sợi
Bóng đổ trên tóc được chia thành hai loại chính:
- Bóng Khối (Shadow Mass): Đây là bóng đổ lớn do các khối tóc chồng lên nhau hoặc do đầu che khuất. Ví dụ: bóng đổ dưới cằm, bóng đổ của phần tóc trên đỉnh xuống phần tóc sau gáy. Các mảng bóng này nên lớn và có đường viền rõ ràng.
- Bóng Sợi (Internal Shadows): Đây là bóng đổ mỏng, dài nằm giữa các cụm tóc riêng lẻ. Chúng giúp phân tách các lọn tóc và tạo kết cấu.
Trong phong cách anime, hãy sử dụng kỹ thuật đổ bóng phẳng (cell shading) với hai hoặc ba tông màu khác nhau để tạo độ sâu. Tông màu cơ bản (base color), tông màu tối (shadow color) cho bóng khối, và màu trắng tinh khiết cho mảng sáng (highlight). Điều này mang lại vẻ ngoài sạch sẽ và sắc nét cho mái tóc.
Tác phẩm hoàn chỉnh kiểu tóc Hime được đổ bóng theo phong cách kiểu tóc cách vẽ anime
Các Kiểu Tóc Anime Phổ Biến Khác Và Biến Thể
Để mở rộng kỹ năng cách vẽ kiểu tóc anime của mình, bạn cần thử nghiệm với các biến thể ngoài kiểu Hime, mỗi kiểu tóc mang lại một cá tính riêng cho nhân vật.
Kiểu Tóc Ngắn Cá Tính
Tóc ngắn trong anime thường thể hiện sự năng động, thẳng thắn hoặc cá tính mạnh mẽ. Thay vì kéo dài các lọn tóc xuống, trọng tâm là độ phồng ở đỉnh đầu và các đường cắt xéo hoặc nhọn ở đuôi tóc (tóc bob, tóc tém). Tóc ngắn có ít khối hơn, do đó, các mảng sáng và bóng đổ phải được đặt tinh tế hơn, tập trung vào các lớp tóc chồng lên nhau ở phía sau gáy và quanh tai.
Khi vẽ tóc ngắn, hãy đảm bảo rằng đuôi tóc không nằm dưới vai và có độ nhọn nhất định để tạo ra sự sắc sảo đặc trưng của tóc anime. Sự chuyển động của tóc ngắn ít bị ảnh hưởng bởi trọng lực hơn, cho phép tạo ra các dáng tóc dựng đứng hoặc bay nhẹ hơn.
Kiểu Tóc Xoăn Bồng Bềnh
Kiểu tóc xoăn là một thách thức lớn trong kiểu tóc cách vẽ anime, vì nó đi ngược lại nguyên tắc “dòng chảy” đơn giản của tóc thẳng. Thay vì dùng đường thẳng, hãy sử dụng các đường xoắn ốc (spiral) hoặc hình chữ C lặp lại.
Nguyên tắc chính là: Chia tóc xoăn thành các “cụm” lớn. Mỗi cụm tóc xoăn được vẽ như một khối riêng biệt, có trọng lượng và độ phồng lớn hơn nhiều so với tóc thẳng. Điểm sáng trên tóc xoăn sẽ nhỏ và phân tán hơn, phản chiếu ánh sáng từ nhiều góc độ khác nhau trên bề mặt xoắn ốc của lọn tóc. Tránh vẽ quá nhiều lọn xoăn nhỏ, vì điều đó sẽ làm rối bức tranh.
Tóc Tết Và Búi Phức Tạp
Tóc tết và tóc búi yêu cầu sự hiểu biết về việc tóc bị bó lại và kéo căng.
- Tóc Tết (Braid): Bắt đầu bằng việc vẽ hình dáng tổng thể của bím tóc (thường là một đường cong dày). Sau đó, sử dụng các hình bầu dục chồng chéo lên nhau để mô phỏng sự đan xen của các lọn tóc. Bóng đổ sẽ nằm ở dưới mỗi lớp tết chồng lên nhau, tạo ra hiệu ứng 3D rõ rệt.
- Tóc Búi (Bun): Tóc búi là nơi tóc được kéo căng nhất. Các đường tóc cần được vẽ hướng về điểm buộc. Khối tóc búi thường là hình cầu hoặc hình elip, với một vài sợi tóc con hoặc lọn tóc lỏng lẻo rơi xuống để tạo vẻ tự nhiên.
Với các kiểu tóc phức tạp này, việc nắm vững cấu trúc cơ bản trước khi thêm chi tiết là điều bắt buộc. Sự kiên nhẫn và luyện tập theo phương pháp phân tích khối sẽ giúp bạn thành công.
Kiểu tóc Hime, hay còn gọi là “tóc công chúa Nhật Bản”, là một trong những kiểu tóc rất phổ biến và độc đáo trong manga và anime, thường đi kèm với các nhân vật có thân phận cao quý hoặc tính cách kiên định. Việc thành thạo kiểu tóc cách vẽ anime thông qua kiểu Hime không chỉ giúp bạn vẽ đẹp mà còn củng cố kiến thức về nguyên tắc phân khối và ánh sáng. Bằng cách áp dụng phương pháp phân chia thành tóc mái, tóc hai bên và tóc sau gáy, bạn đã có thể đơn giản hóa một quy trình phức tạp. Hãy kiên trì luyện tập các kỹ thuật về độ phồng, chuyển động, và đặc biệt là cách đổ bóng/tạo mảng sáng để biến các nhân vật của bạn trở nên sống động và chân thật hơn.